Info over deze afbeelding
Dit prachtige beeld van Abell 1689 toont een van de krachtigste gravitatielenzen in het bekende universum. Gelegen op ongeveer 2,2 miljard lichtjaar van de Aarde in het sterrenbeeld Maagd, bevat dit immense sterrenstelsel cluster zo'n onthutsende concentratie van massa dat het de structuur van de ruimtetijd eromheen verdraait, buigend en vergroot het licht van honderden sterrenstelsels die er ver achter liggen. De verraderlijke strepen en bogen van vervormd licht zichtbaar door het beeld zijn gravitatiebeelden van deze verre achtergrond sterrenstelsels, hun vormen uitgestrekt in dunne lichtcurves door de cluster gravitatieveld. Door zorgvuldig de posities en vervormingen van deze lenzenboogen te analyseren, kunnen astronomen de totale massaverdeling van het cluster reconstrueren, waaruit blijkt dat de overgrote meerderheid van zijn massa bestaat uit onzichtbare donkere materie in plaats van de lichtgevende sterrenstelsels die we direct kunnen zien.
Wetenschappelijke betekenis
Abell 1689 is een van de meest uitgebreid bestudeerde sterrenstelsels clusters in het universum, die dienen als een premier laboratorium voor gravitatie lenzen en donkere materie onderzoek. Het buitengewone aantal gravitatielenzen die door dit cluster worden geproduceerd, stelt astronomen in staat om de meest gedetailleerde massakaarten van elk cluster te maken, wat de driedimensionale verdeling van donkere materie met ongekende precisie onthult. Deze massareconstructies hebben aangetoond dat donkere materie vlotter wordt verdeeld dan de zichtbare sterrenstelsels binnen het cluster, wat kritische tests van het koude donkere materieparadigma oplevert. Het krachtige lenseffect van het cluster dient ook als een kosmische telescoop, die extreem zwakke en verre achtergrondstelsels vergroot die anders niet detecteerbaar zouden zijn. Door Abell 1689's zwaartekrachtlens hebben astronomen enkele van de jongste en meest verre sterrenstelsels ontdekt die ooit werden waargenomen, waardoor de observationele grens naar binnen een paar honderd miljoen jaar na de oerknal werd verschoven en onschatbare gegevens werden verstrekt over de vroegste stadia van melkwegvorming in het universum.
Opmerkingen
Deze afbeelding is vastgelegd met behulp van Hubble's Advanced Camera for Surveys (ACS) in meerdere optische filters met zichtbare golflengten. De diepe blootstellingstijden werden zorgvuldig gekozen om de zwakke gravitatieboog te onthullen... geproduceerd door achtergrondsterrenstelsels... die lenzen van het enorme zwaartekrachtveld van het cluster. Het brede gezichtsveld van de ACS stelde astronomen in staat om de volledige omvang van het lensgebied van het cluster in één enkel punt vast te leggen, terwijl de uitzonderlijke hoekresolutie de identificatie en meting van meer dan 100 individuele lensbeelden mogelijk maakte. Vervolgspectroscopische waarnemingen van telescopen op de grond bevestigden de rode verschuivingen van de lensbronnen, waarbij de afstanden en vergrotingen van de lensgeometrie werden geverifieerd.
Locatie in het heelal
Constellatie
Maagd
Afstand tot de aarde
2,2 miljard lichtjaar
Leuke feiten
- 1
Abell 1689 produceert meer gravitatieboog dan bijna elk ander sterrenstelsel cluster waargenomen, met meer dan 100 vervormde achtergrond galaxy beelden geïdentificeerd in diepe Hubble blootstellingen, waardoor het een van de meest efficiënte kosmische vergrootglas bekend.
- 2
Het gravitatielenseffect van Abell 1689 is zo sterk dat het sterrenstelsels vergroot tot 20 keer zwakker dan wat Hubble normaal gesproken kon detecteren, effectief het cluster veranderen in een natuurlijke telescoop miljarden lichtjaren door.
- 3
Licht uit de meest verre lenzen sterrenstelsels achter Abell 1689 reist al meer dan 13 miljard jaar, wat betekent dat deze sterrenstelsels bestonden toen het universum minder dan een miljard jaar oud was.
Beeld door: NASA, ESA, Hubble Ruimtetelescoop
