Info over deze afbeelding
Dit levendige beeld vangt de turbulente centrale regio van NGC 1313, een versperd spiraalstelsel dat gewelddadige uitbarstingen van sterrenvorming ondergaat ongeveer 14 miljoen lichtjaren verderop in het zuidelijke sterrenbeeld Reticulum. In tegenstelling tot de ordelijke spiraalpatronen die in veel sterrenstelsels worden gezien, presenteert NGC 1313 een chaotisch, verstoord uiterlijk, met onregelmatige deeltjes van sterrenvorming verspreid over de schijf in plaats van beperkt tot goed gedefinieerde spiraalarmen. De briljante blauwe knopen in het hele beeld zijn enorme stellaire crèches met duizenden hete, jonge sterren geboren in de laatste paar miljoen jaar. De actieve sterrenvorming van dit sterrenstelsel is zo intens dat het in aanmerking komt als een sterrensprongstelsel... een kosmische fabriek die nieuwe sterren produceert met een snelheid die vele malen hoger is dan onze relatief verdoofde Melkweg. De verstoorde morfologie en intense activiteit suggereren dat NGC 1313 een recente interactie of fusie met een kleinere metgezellenstelsel kan hebben ervaren.
Wetenschappelijke betekenis
NGC 1313 is een van de dichtstbijzijnde en actiefste sterrenstelsels buiten onze directe lokale groep, waardoor het een uitzonderlijk laboratorium is voor het bestuderen van sterrensprongfysica en extreme stellaire populaties. Het sterrenstelsel herbergt meerdere ultralichte röntgenbronnen (ULX's) compacte objecten die materiaal accreteren bij snelheden die de theoretische Eddington limiet voor normale stellaire massa zwarte gaten lijken te overschrijden. Deze ULX's kunnen ofwel middenmassa zwarte gaten vertegenwoordigen (met massa's tussen stellaire zwarte gaten en superzware zwarte gaten) ofwel stellaire massa zwarte gaten met ongebruikelijke balkenemissie. Het begrijpen van ULXs is cruciaal voor het traceren van de vormingsroutes van superzware zwarte gaten in het vroege universum. De verstoorde morfologie van NGC 1313, zonder coherente spiraalarmen ondanks het feit dat ze geclassificeerd worden als een versperde spiraal, daagt ons begrip van hoe galactische structuur reageert op interne verstoringen of externe interacties. Studies van de talrijke reuzen HII-regio's en jonge sterrenhopen van het sterrenstelsel bieden ijkpunten voor het interpreteren van waarnemingen van meer verre sterrensprongstelsels.
Opmerkingen
Hubble waargenomen NGC 1313 met behulp van de Advanced Camera for Surveys (ACS) in breedband optische filters, het oplossen van de melkweg in miljoenen individuele sterren en onthullen van de gedetailleerde structuur van de stervormende regio's. De observaties maakten deel uit van een programma dat sterrenpopulaties en sterrenhoopvorming bestudeerde in nabijgelegen sterrenstelsels. Hubble's resolutie was essentieel voor het scheiden van individuele massieve sterren en compacte sterrenhopen in de overvolle sterrenburstgebieden. Aanvullende röntgenwaarnemingen van de Chandra telescoop identificeerden de locaties van de ULX's, die vervolgens werden vergeleken met Hubble optische gegevens om te zoeken naar optische tegenhangers en de aard van deze mysterieuze objecten te beperken.
Locatie in het heelal
Constellatie
Reticulum
Afstand tot de aarde
14 miljoen lichtjaar
Leuke feiten
- 1
NGC 1313 wordt soms de 'Topsy-Turvy Galaxy' genoemd vanwege de chaotische, asymmetrische structuur die de ordelijke patronen van spiraalstelsels tart.
- 2
Dit sterrenstelsel herbergt ten minste twee ultralichte X-ray bronnen (ULXs) mysterieuze objecten die kunnen zijn tussenmassa zwarte gaten veel massiever dan typische stellaire zwarte gaten.
- 3
Ondanks dat het kosmisch gezien heel dicht bij ons is, is NGC 1313 moeilijk te observeren vanuit het noordelijk halfrond omdat het diep in de zuidelijke hemel ligt.
Beeld door: NASA, ESA, Hubble Ruimtetelescoop
