Info over deze afbeelding
Dit dramatische beeld onthult buitengewone activiteit binnen de kern van NGC 3079, een spiraalstelsel waar een enorme bubbel van oververhit gas uit het galactische centrum uitbarst als een kosmische geiser. Deze spectaculaire superbubbel overspant meer dan 3000 lichtjaren in diameter en stijgt 3.500 lichtjaren boven de schijf van het sterrenstelsel een structuur zo groot dat het zich uitstrekt over ongeveer een derde van de afstand tussen onze Zon en de dichtstbijzijnde ster. De bubbel wordt opgeblazen door de gecombineerde energie van talrijke supernova-explosies en krachtige stellaire winden van massale jonge sterren geconcentreerd in de kern van het sterrenstelsel. Terwijl dit hete gas zich uitbreidt en door de galactische schijf breekt, draagt het zware elementen gesynthetiseerd in stellaire interieurs naar het intergalactische medium, die de ruimte tussen sterrenstelsels verrijken met de bouwstenen van toekomstige planeten en leven.
Wetenschappelijke betekenis
NGC 3079 biedt een van de meest dramatische nabijgelegen voorbeelden van een galactische wind, een uitstroom van warm gas aangedreven door geconcentreerde energieafgifte in de kern van een melkwegstelsel. Galactische winden begrijpen is cruciaal omdat ze de evolutie van de melkweg reguleren door gas te verdrijven dat anders nieuwe sterren zou vormen, terwijl ze tegelijkertijd het intergalactische medium verrijken met zware elementen. De superbubble in NGC 3079 wordt aangedreven door zowel een centrale sterburst en een concentratie van massieve sterren en hun supernova explosies en een actieve galactische kern gevoed door het centrale superzware zwarte gat. Het scheiden van de relatieve bijdragen van stervorming en zwart gat activiteit aan galactische uitstroom is een grote uitdaging in extragalactische astrofysica. NGC 3079's rand-on oriëntatie maakt de verticale omvang van de superbel duidelijk zichtbaar, waardoor directe meting van uitstroomsnelheden en massaverliessnelheden mogelijk is. Deze observaties laten zien dat sterrenstelsels significante fracties van hun gasinhoud kunnen uitwerpen in de intergalactische ruimte, die fundamenteel hun latere evolutie beïnvloeden.
Opmerkingen
Hubble observeerde NGC 3079 met behulp van de Wide Field Planetaire Camera 2 (WFPC2) met filters die geïoniseerde waterstof en andere emissielijnen uit het hete gas benadrukten. De smalband beeldvorming onthulde de gedetailleerde structuur van de superbel, met inbegrip van draden en schelpen die de expansie front traceren. Aanvullende röntgenwaarnemingen van de Chandra-telescoop brachten het heetste gas in de zeepbel in kaart, terwijl radiowaarnemingen de synchrotron-emissie van relativistische deeltjes versnelde in de uitstroom. De multigolflengte foto onthult een complexe uitstroom structuur met meerdere temperatuur en snelheid componenten.
Locatie in het heelal
Constellatie
Ursa Major
Afstand tot de aarde
50 miljoen lichtjaar
Leuke feiten
- 1
De superbubble in NGC 3079 is gevuld met gas dat wordt verwarmd tot temperaturen van miljoenen graden, zo heet dat het röntgenstralen uitzendt detecteerbaar door ruimtetelescopen.
- 2
NGC 3079 heeft ook een superzwaar zwart gat in het centrum dat actief accreteert materiaal, het toevoegen van nog meer energie om de uitstroom te drijven.
- 3
Vergelijkbare maar veel kleinere superbubbles bestaan in ons eigen Melkwegstelsel, hoewel niemand de enorme schaal van de centrale uitbarsting van NGC 3079 benadert.
Beeld door: NASA, ESA, Hubble Ruimtetelescoop
