Info over deze afbeelding
De armen van het "grand design" spiraalstelsel M81 zijn gevuld met jonge, blauwachtige, hete sterren geboren uit de dichte wolken van gas en stof die het elegante spiraalpatroon van het sterrenstelsel traceren. De groenachtige gebieden in het beeld zijn heldere, gasvormige wolken waar nieuwe sterren actief vormen, hun intense ultraviolette straling ioniserend het omringende waterstofgas en waardoor het gloeit. Ook bekend als Bode's Galaxy naar de astronoom die het ontdekte in 1774, M81 is een van de helderste en meest fotogenische sterrenstelsels zichtbaar vanaf het noordelijk halfrond. Zijn bijna perfecte grand-design spiraalstructuur kenmerkt zich door twee prominente, goed gedefinieerde spiraalarmen die bijna helemaal rond het sterrenstelsel kunnen worden getraceerd.Dit maakt het een schoolvoorbeeld van spiraalvormige sterrenstelselarchitectuur en een van de meest bestudeerde sterrenstelsels buiten onze Lokale Groep.
Wetenschappelijke betekenis
M81 is een van de wetenschappelijk meest productieve sterrenstelsels voor extragalactische astronomie, die meerdere rollen dient in ons begrip van de structuur van de melkweg, stellaire populaties en kosmologische afstanden. Als de dichtstbijzijnde grand-design spiraal melkweg, het biedt de scherpste uitzicht beschikbaar van de fysieke processen die het creëren en handhaven van spiraal arm patronen. Hubble's observaties verdwenen miljoenen individuele sterren op de schijf van M81, waardoor studies mogelijk werden over hoe stellaire populaties variëren met de positie in het melkwegstelsel van de jonge, blauwe sterren geconcentreerd in de spiraalarmen tot de oudere, rodere sterren die de interarmgebieden en de centrale bol domineren. De Cepheid-variabelen van M81, geïdentificeerd door het Hubble Key Project, dienden als essentiële afstandskalibratoren voor het meten van de Hubble constante, met 25 Cepheiden die een afstandsbepaling met ongeveer 10% nauwkeurigheid mogelijk maken. De voortdurende gravitatie-interactie tussen M81, M82 en NGC 3077 heeft een opmerkelijk systeem van getijdenwaterstofstromen gecreëerd dat zichtbaar is in radiowaarnemingen, waaruit blijkt hoe melkweginteracties gas over enorme volumes verspreiden en sterrensprongen in kleinere metgezellen veroorzaken. M81's superzware zwarte gat, terwijl relatief rustig in vergelijking met actieve galactische kernen, toont lage accretie activiteit dat maakt het een waardevol doel voor het bestuderen van de 'zacht' voermodus van zwarte gaten in normale melkwegstelsels.
Opmerkingen
Deze afbeelding is gemaakt van waarnemingen genomen met Hubble's Advanced Camera for Surveys (ACS) in blauw, zichtbaar en infrarood filters. De buitengewone diepte van de ACS beeldvorming loste individuele heldere sterren over de volle omvang van het sterrenstelsel op, en het brede gezichtsveld nam een aanzienlijke fractie van M81's schijf op in één enkele aanwijzing. De multi-golflengte kleurinformatie maakte het identificeren van verschillende stellaire populaties mogelijk: hete blauwe hoofdvolgster sterren in de spiraalarmen, rode reus en supergiant sterren in de schijf en bol, en de geïoniseerde gaswolken (HII-gebieden) die de meest actieve plaatsen van de huidige stervorming markeren. De greenish cast van de HII regio's ontstaat uit het combineren van hun sterke emissie-lijn straling met de breedband filter reacties gebruikt om de kleur composiet te bouwen.
Locatie in het heelal
Constellatie
Ursa Major
Afstand tot de aarde
11,8 miljoen lichtjaar
Leuke feiten
- 1
M81 is het gravitatieanker van de M81 Groep, een verzameling van ongeveer 34 sterrenstelsels die zijn naaste metgezellen M82 (de Cigar Galaxy) en NGC 3077.. alle drie zijn betrokken in een zwaartekrachttrek-van-oorlog die enorme stromen waterstofgas tussen hen heeft getrokken.
- 2
M81 herbergt een superzwaar zwart gat met een massa van ongeveer 70 miljoen zonnen ongeveer 17 keer de massa van het centrale zwarte gat van de Melkweg dat werd gedetecteerd door Hubble spectroscopie van snel draaiende sterren in het centrum van de Melkweg.
- 3
M81 speelde een cruciale rol in het Hubble Key Project's determination of the Hubble constant, want de Cepheid variabele sterren zorgden voor een kritische afstandskalibratiestap die de Melkweg koppelde aan meer verre melkwegstelsels.
Beeld door: NASA, ESA, Hubble Ruimtetelescoop
