Bu Görsel Hakkında
Abell 1689 gökada kümesinin bu Hubble görüntüsü, gözlemlenebilir evrendeki en büyük kozmik yapılardan birini oluşturan gökadaların dikkat çekici çeşitliliğini vurgulamaktadır. Dünya'dan 2,2 milyar ışıkyılı uzaklıkta, Başak takımyıldızında yer alan küme, çok çeşitli türlerde 1000'den fazla gökada içerir; düzgün, özelliksiz profillere sahip dev eliptik gökadalar kümenin çekirdeğine hakim olurken, sarmal gökadalar, merceksi gökadalar ve düzensiz cüceler dış mahallelere dağılmıştır. Kümenin sıcak küme içi ortamı, sıcaklığı 100 milyon dereceyi aşan geniş bir aşırı ısıtılmış gaz okyanusu, galaksiler arasındaki boşluğa nüfuz ediyor ve bol miktarda X-ışını radyasyonu yayıyor. Bu aşırı ortam, üye gökadaların evrimini derinden etkiler, kümeye doğru ilerlerken sarmallardaki gazı sıyırır, yıldız oluşumlarını söndürür ve onları milyarlarca yıl boyunca yavaş yavaş pasif, kırmızı eliptik sistemlere dönüştürür.
Bilimsel Önemi
Abell 1689'un galaksi popülasyonu, çevrenin galaksi evrimini nasıl şekillendirdiğini anlamak için güçlü bir test ortamı sağlıyor. Gözlemler güçlü bir morfoloji-yoğunluk ilişkisini ortaya koyuyor: Kümenin çekirdeğinde eski, kırmızı yıldız popülasyonları ve çok az devam eden yıldız oluşumuna sahip devasa eliptik ve merceksi gökadalar hakimken, eteklerinde daha yüksek oranda mavi, yıldız oluşturan spiraller bulunuyor. Bu eğim, soğuk gazın sıcak küme içi ortam tarafından koç basıncıyla soyulması, gökadalar arasında tekrarlanan yüksek hızlı karşılaşmalardan kaynaklanan yerçekimsel taciz ve kümenin genel kütleçekim potansiyeli tarafından gelgitle sıyrılması dahil olmak üzere çevresel süreçlerin kümülatif etkisini yansıtır. Abell 1689'un Hubble gözlemleri, farklı küme merkezli yarıçaplardaki galaksi popülasyonlarını karşılaştırarak bu dönüşüm süreçlerinin zaman çizelgelerini ölçmede etkili oldu. Geçiş nesnelerinin (yıldız oluşturan spirallerden hareketsiz eliptiklere dönüşürken yakalanan galaksiler) tespiti, yoğun ortamlarda galaksi evrimini yönlendiren mekanizmalar için doğrudan gözlemsel kanıtlar sağladı.
Gözlem Ayrıntıları
Bu görüntü, Hubble'ın Gelişmiş Araştırma Kamerası (ACS) kullanılarak, maviden yakın kızılötesine uzanan çoklu geniş bant filtreleri kullanılarak elde edildi; bu, yıldız popülasyonlarının ve bireysel küme üyesi gökadaların yıldız oluşum aktivitesinin ayrıntılı karakterizasyonuna olanak tanıyor. Çok bantlı fotometri, gökbilimcilerin küme içindeki yüzlerce gökada için spektral enerji dağılımları oluşturmasına olanak tanıdı ve aktif olarak yıldız oluşturan sistemleri, renklerine göre pasif, evrimleşmiş gökadalardan ayırdı. ACS'nin geniş görüş alanı, yoğun küme çekirdeğinden daha seyrek çevreye kadar galaksileri yakalayarak, tek bir gözlemde çeşitli yerel çevresel yoğunluklarda galaksi popülasyonunun kapsamlı bir sayımını mümkün kıldı.
Evrendeki Konum
Takımyıldız
Başak
Dünya'dan Uzaklık
2,2 milyar ışıkyılı
İlginç Bilgiler
- 1
Abell 1689'daki gökadalar arasındaki boşluğu dolduran sıcak gaz, 100 milyon dereceyi aşan bir sıcaklığa sahip ve aslında kümedeki tüm görünür gökadaların toplamından daha fazla kütle içeriyor, ancak yine de kümenin görünmez karanlık madde bileşeninin yanında cüce kalıyor.
- 2
Abell 1689'un yoğun çekirdeğine düşen sarmal gökadalar, çarpma basıncıyla sıyrılma deneyimi yaşarlar (galaksiler arası gaz, rüzgarın bir şemsiyeyi tersyüz etmesi gibi kendi gaz rezervlerini yırtıp atar), yeni yıldız oluşturma yeteneklerini etkili bir şekilde öldürür.
- 3
Abell 1689'un merkezindeki dev eliptik gökadalar, milyarlarca yıl boyunca daha küçük gökadaları yok ederek devasa boyutlara ulaştı; bu süreç, kümenin kütleçekimsel kuvvetinin yeni kurbanları çekmesiyle günümüze kadar devam ediyor.
Görsel kredisi: NASA, ESA, Hubble Uzay Teleskobu
