Bu Görsel Hakkında
Abell 1689 gökada kümesinin Hubble'dan alınan bu görüntüsü, aksi durumda en güçlü teleskopların bile ulaşamayacağı yerde kalacak olan büyütülmüş arka plan gökadalarından oluşan bir hazineyi ortaya çıkarıyor. Dünya'dan 2,2 milyar ışıkyılı uzaklıkta, Başak takımyıldızında yer alan kümenin devasa kütlesi, kozmik bir büyüteç görevi görerek, milyarlarca ışıkyılı arkasında bulunan galaksilerden gelen ışığı büküp güçlendiriyor. Abell 1689'un yerçekimsel merceği aracılığıyla yapılan en dikkate değer keşifler arasında, şimdiye kadar gözlemlenen en uzak gökadalardan bazıları yer almaktadır; bu gökadaların ışığı, evrenin yaşı bir milyardan daha küçükken ortaya çıkmıştır. Bu soluk, büyütülmüş görüntüler, küme alanı boyunca dağılmış küçük, çarpık yaylar ve çizgiler gibi görünüyor; her biri galaksi oluşumunun en erken dönemine açılan bir pencere. Gökbilimciler, yeni oluşan evrenin kütleçekimsel olarak güçlendirilmiş bu görüntülerini inceleyerek, ilk galaksilerin nasıl bir araya geldiği, yıldızları ne kadar hızlı oluşturdukları ve kozmik şafak sırasında evrenin hidrojen gazının yeniden iyonlaşmasına nasıl katkıda bulundukları konusunda paha biçilmez bilgiler elde ediyorlar.
Bilimsel Önemi
Abell 1689'un olağanüstü kütleçekimsel mercekleme gücü, onu uzak evreni araştırmak için gözlemsel kozmolojideki en önemli araçlardan biri haline getirdi. Abell 1689, yeniden iyonlaşma çağında (Büyük Patlama'dan yaklaşık 200 milyon ila bir milyar yıl sonra, ilk yıldızların ve galaksilerin evreni ultraviyole radyasyonla doldurduğu, galaksiler arası alanı dolduran nötr hidrojen gazını bugün onu kaplayan iyonize plazmaya dönüştürdüğü dönem) var olan galaksileri büyüterek, bilinen en eski galaksilerden bazılarının tespitini ve karakterizasyonunu mümkün kıldı. Bu gözlemler, erken galaksilerin ultraviyole parlaklık fonksiyonu üzerinde önemli kısıtlamalar sağladı ve erken galaksilerin yeniden iyonlaşmayı sağlamak için yeterli iyonlaştırıcı radyasyon üretip üretmediği sorusuyla doğrudan bağlantılıydı. Küme ayrıca, gözlemlenen mercek geometrisini farklı kozmolojik modeller için teorik tahminlerle karşılaştırarak, karanlık enerjinin durum denklemi de dahil olmak üzere kozmolojik parametreleri test etmek için de kullanılmıştır. Abell 1689'dan gelen güçlü ve zayıf mercekleme verilerinin birleşimi, soğuk karanlık madde çerçevesinin temel bir tahmini olan gökada kümelerinin kütle-konsantrasyon ilişkisi üzerinde en sıkı kısıtlamalardan bazılarını ortaya çıkardı.
Gözlem Ayrıntıları
Bu gözlemler, Hubble'ın Gelişmiş Araştırma Kamerası (ACS) ile derin optik pozlamalarda elde edildi ve Geniş Alan Kamerası 3'ten (WFC3) alınan yakın kızılötesi görüntülemeyle desteklendi. Yakın kızılötesi veriler, evrenin genişlemesiyle ışığı morötesi ve görünür dalga boylarından kızılötesine doğru kırmızıya kayan en uzak mercekli galaksileri tespit etmek için gerekliydi. Birleştirilmiş optik ve kızılötesi veri seti, yüzlerce mercekli arka plan kaynağı için fotometrik kırmızıya kayma tahminlerini mümkün kılarak kümenin arkasındaki uzak gökadaların üç boyutlu dağılımını haritalandırdı. Gözlemlerin olağanüstü derinliği, kümenin büyütülmesiyle birleştiğinde, galaksi popülasyonlarını karşılaştırılabilir kırmızıya kayma oranlarıyla Hubble Ultra Derin Alanından birkaç kat daha sönük olarak araştırdı.
Evrendeki Konum
Takımyıldız
Başak
Dünya'dan Uzaklık
2,2 milyar ışıkyılı
İlginç Bilgiler
- 1
Gökbilimciler, Abell 1689'u yerçekimsel teleskop olarak kullanarak, kırmızıya kayması 7,6 olan bir galaksi keşfettiler; bu, onun ışığının, evren yalnızca yaklaşık 700 milyon yaşındayken yayıldığı anlamına geliyor; bu, keşfedildiği sırada bilinen en uzak galaksilerden biriydi.
- 2
Abell 1689 tarafından sağlanan büyütme, arka plandaki gökadaların parlaklığını 10 ila 100 kat artırabilir ve Hubble'a aynalı bir teleskopun ışık toplama gücünü gerçek boyutunun birçok katı kadar etkili bir şekilde kazandırabilir.
- 3
Abell 1689'un arkasındaki bazı arka plan gökadaları birden fazla görüntü halinde görünüyor (aynı gökada görüntüde iki, üç ve hatta beş ayrı konumda görülebiliyor); çünkü ışık, kümenin çarpık uzay-zamanı etrafında farklı yollar izliyor ve her biri biraz farklı yönlerden geliyor.
Görsel kredisi: NASA, ESA, Hubble Uzay Teleskobu
